Is een boedelbeschrijving verplicht? Dit zegt de wet

Kort antwoord: niet altijd, maar wel bijna altijd wanneer u beneficiair heeft aanvaard. De verplichting vloeit voort uit de vereffeningsprocedure die dan van rechtswege van toepassing is. Hieronder staat wanneer de plicht geldt, wanneer niet, en wat er gebeurt als u haar negeert.

Wanneer geldt de verplichting?

De boedelbeschrijving is verplicht in onder meer deze situaties:

• Beneficiaire aanvaarding. De nalatenschap moet worden vereffend, en de boedelbeschrijving is de basis van die vereffening. Zonder overzicht van bezittingen en schulden kunnen schuldeisers niet beoordelen waar zij aan toe zijn.
• Minderjarige erfgenamen. Zij aanvaarden van rechtswege beneficiair, waardoor de vereffeningsverplichtingen automatisch gelden.
• Benoemde vereffenaar. Heeft de rechtbank een vereffenaar aangesteld, dan hoort de beschrijving tot diens taken.
• Op verzoek van een belanghebbende. Een mede-erfgenaam of schuldeiser kan opheldering vragen over de omvang van de nalatenschap.

Wanneer geldt zij niet?

Heeft u zuiver aanvaard en is er geen bijzondere omstandigheid, dan bestaat er geen wettelijke plicht tot een boedelbeschrijving. U bent dan immers zelf volledig aansprakelijk; er is geen procedure die schuldeisers beschermt.

Dat betekent niet dat een overzicht zinloos is. Bij meerdere erfgenamen voorkomt een gedeelde inventarisatie discussie over wat er was en wat het waard was. En voor de aangifte erfbelasting heeft u de cijfers hoe dan ook nodig.

Onderhands of notarieel?

De hoofdregel is dat een onderhandse boedelbeschrijving volstaat: een door de erfgenamen zelf opgesteld en ondertekend document. Een notariële akte is vereist in specifieke gevallen, waaronder een minderjarige erfgenaam, een erfgenaam onder bewind of curatele, of wanneer de kantonrechter dat bepaalt.

Een notaris rekent voor een boedelbeschrijving doorgaans enkele honderden tot ruim duizend euro. Voor een overzichtelijke nalatenschap zonder die bijzondere omstandigheden is dat een kostenpost die u kunt vermijden.

Gevolgen van nalaten

De bescherming van beneficiaire aanvaarding is voorwaardelijk. Zij beschermt u tegen persoonlijke aansprakelijkheid voor schulden, maar alleen zolang u de vereffening correct uitvoert. Wie geen boedelbeschrijving opstelt, verplichte publicaties overslaat of de nalatenschap benadeelt, riskeert dat die bescherming vervalt.

De praktische consequenties zijn concreet: een schuldeiser die zich later meldt kan zich dan op uw privévermogen richten. Dat is precies het risico dat u met beneficiair aanvaarden wilde uitsluiten.

Wat er nog meer bij de afwikkeling hoort, leest u in wat is beneficiair aanvaarden.

Veelgestelde vragen

Is een boedelbeschrijving altijd verplicht bij een erfenis?

Nee. Bij zuivere aanvaarding is er geen wettelijke verplichting. De verplichting ontstaat vooral bij beneficiaire aanvaarding, omdat de nalatenschap dan moet worden vereffend, en verder onder andere bij minderjarige erfgenamen of wanneer de rechter dat bepaalt.

Wat gebeurt er als ik geen boedelbeschrijving opstel?

U voldoet dan niet aan uw verplichtingen als vereffenaar. In het uiterste geval kan de bescherming van de beneficiaire aanvaarding vervallen, waardoor u alsnog persoonlijk aansprakelijk wordt voor schulden van de nalatenschap.

Moet de boedelbeschrijving notarieel zijn?

Meestal niet: een onderhandse, door de erfgenamen ondertekende beschrijving volstaat. Een notariële akte is onder meer vereist wanneer een erfgenaam minderjarig is of onder bewind of curatele staat, of wanneer de kantonrechter dat bepaalt.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch of fiscaal advies. Raadpleeg bij twijfel over uw situatie een notaris of erfrechtspecialist.